الشيخ محمد علي الگرامي القمي

21

مذهب (فارسى)

هر فردى يك كلى طبيعى نيز هست ، و مثل افراد و طبيعت كلى مثل فرزندان و پدران متعدد است . ليكن برخى از فلاسفه مىگفته‌اند : يك طبيعت كلى انسان ( مثلا ) داريم كه به منزلهء پدر افراد است و اين افراد به منزلهء فرزندان آن طبيعت كلى مىباشند . و مثل طبيعت و افراد مثل يك پدر و فرزندان متعدد است . يكى از فلاسفه هم عصر ابن سينا اين عقيده را داشته و در مباحثه‌اى كه با ابن سينا نموده سخت پافشارى مىكرده است ، ابن سينا رساله‌اى در ردّ او نوشته و شديداً او را كوبيده است . در كتابهائى فلسفى و منطقى عقيدهء مزبور به نام عقيدهء رجل همدانى شناخته مىشود . عقيده مزبور موافق با ذوق عوام مىباشد و حتى بسيارى از دانشمندان هم در مباحث مختلف ناخودآگاه به آن راه رفته‌اند و به تعبير استاد اعظم ما امام خمينى قدس سره رجل همدانى زياد است . توجيه ماديين در بحث حركت ذاتى ماده ناخودآگاه بر اساس عقيده مزبور نهاده شده است ، اينها تصور كرده‌اند كه در جهان خارج غير از زمين و كرات ديگر و غير از اين عناصر ، و خلاصه غير از همهء چيزهائى كه در برابر خود به نامهاى مختلف مىبينيم چيزى هم به نام « ماده » كلى داريم ، كه يك واحدى در برابر اشياء است ، آن وقت مىگويند : درست است كه اين اشياء در حركت خود همه محتاج به عوامل برونى هستند